Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του "Καλλιέργεια αραχίδας"

Από GAIApedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Γραμμή 21: Γραμμή 21:
  
 
{{{top_heading|==}}}[[Άρδευση αραχίδας]]{{{top_heading|==}}}
 
{{{top_heading|==}}}[[Άρδευση αραχίδας]]{{{top_heading|==}}}
{{:Άρδευση αραχίδας|top_heading={{{top_heading|==}}}=}}
+
 
 +
Παρ' όλο ότι η [[αραχίδα]] θεωρείται φυτό ανθεκτικό στην ξηρασία, έλλειψη νερού σε οποιοδήποτε στάδιο ανάπτυξης, πάντα προκαλεί μείωση των αποδόσεων. Οι καινούριες [[ποικιλίες αραχίδας |ποικιλίες]] υψηλών αποδόσεων χρειάζονται άρδευση, ιδίως στις ξηροθερμικές περιοχές με περιορισμένες βροχοπτώσεις κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όπως στη χώρα μας. Οι απαιτήσεις σε νερό (άρδευση και βροχοπτώσεις) κατά τη διάρκεια της βλαστικής περιόδου κυμαίνονται από 800 έως 1200mm, ανάλογα με την περιοχή [[καλλιέργεια αραχίδας |καλλιέργειας]] και την ποικιλία. Οι όρθιοι τύποι είναι περισσότερο προσαρμοσμένοι στην άρδευση και πιο αποτελεσματικοί στη χρησιμοποίηση του νερού. Οι έρποντες τύποι με την άρδευση παίρνουν μεγαλύτερη βλαστική ανάπτυξη, με συνέπεια να αυξάνεται το κόστος συγκομιδής και να προσβάλλονται πιο εύκολα από τις [[ασθένειες αραχίδας |ασθένειες]].
 +
 
 +
Διακρίνονται τρεις χρονικές περίοδοι στην ανάπτυξη της αραχίδας, ανάλογα με τις ανάγκες σε νερό:
 +
*περίοδος πριν την έναρξη της άνθησης, τα φυτά είναι ευαίσθητα στην έλλειψη νερού, αλλά οι ανάγκες σε νερό είναι μικρές και έτσι τα φυτά μπορούν να αναπτυχθούν ικανοποιητικά και μόνο με τα αποθέματα του νερού που υπάρχουν στο έδαφος, ώστε πολλές φορές να μη χρειάζεται άρδευση,
 +
*άνθηση και σχηματισμός γυνοφορίων, περίοδος κατά την οποία περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού έχει ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη μείωση των αποδόσεων και
 +
*ωρίμανση των λοβών, περίοδος κατά την οποία τα φυτά επηρεάζονται λιγότερο από την έλλειψη νερού, οι ανάγκες όμως της καλλιέργειας είναι αυξημένες, γιατί η περίοδος αυ΄τη συμπίπτει με τους θερμότερους μήνες του έτους.
  
 
==Σχετικές σελίδες==
 
==Σχετικές σελίδες==

Αναθεώρηση της 12:47, 8 Οκτωβρίου 2013

Καλλιέργεια αραχίδας

Παγκοσμίως σήμερα καλλιεργούνται [1] πέντε είδη αραχίδας, τα οποία ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες. Το κυρίως καλλιεργούμενο είδος είναι το A. hypogaea L., κοινώς αραχίδα, ενώ τα υπόλοιπα είναι πολύ μικρής σημασίας.

Η αραχίδα καλλιεργείται σε ολόκληρο τον κόσμο σε τροπικές, υποτροπικές και εύκρατες περιοχές με υψηλές θερμοκρασίες. Περίπου το 94% της παγκόσμιας παραγωγής προέρχεται από μη αρδευόμενες εκτάσεις. Η κυριότερη χώρα παραγωγής είναι η Κίνα (40% της παγκόσμιας παραγωγής). Ακολουθούν η Ινδία, η Νιγηρία, οι Η.Π.Α., η Ινδονησία, το Σουδάν, η Αργεντινή κ.ά. Η μέση παγκόσμια απόδοση σε σπόρο ανέρχεται στα 120kg/στρ. όταν όμως εφαρμόζεται κατάλληλη καλλιεργητική τεχνική και αντιμετωπίζονται οι ασθένειες τότε οι μέσες αποδόσεις μπορεούν να υπερβούν τα 300kg/στρ.

Το οικολογικό περιβάλλον της χώρας μας είναι ευνοϊκό για την ανάπτυξη της αραχίδας εάν αυτή καλλιεργηθεί στα κατάλληλα εδάφη με άρδευση. Η οικονομική της σημασία όμως είναι πολύ περιορισμένη γιατί στις αρδευόμενες εκτάσεις παρά την υψηλή απόδοση, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί άλλες προσοδοφόρες καλλιέργειες όπως βαμβάκι, βιομηχανική ντομάτα, μηδική κ.ά.

Αμειψισπορά αραχίδας

Καλλιέργεια αραχίδας

Η αμειψισπορά στην αραχίδα είναι απαραίτητη, κυρίως για την αντιμετώπιση εχθρών και ασθενειών. Σε εδάφη που λιπαίνονται κανονικά παρ' όλο ότι η αραχίδα εξαντλεί τα αποθέματα του εδάφους σε θρεπτικά στοιχεία, μπορεί να καλλιεργηθεί για αρκετά χρόνια συνεχώς χωρίς σημαντική μείωση των αποδόσεων, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι η αντιμετώπιση των εχθρών, ασθενειών και ζιζανίων είναι δυνατή και οικονομικά συμφέρουσα. Μπορεί να ενταχθεί στο σύστημα αμειψισποράς των ανοιξιάτικων καλλιεργειών, οι επιλογές όμως δεν είναι πάρα πολλές, γιατί στα ελαφρά εδάφη όπου συνήθως καλλιεργείται, τα περισσότερα από τα άλλα φυτά, δεν δίνουν ικανοποιητικές αποδόσεις. Στην αμειψισπορά συνήθως δεν εμπλουτίζει το έδαφος με άζωτο, παρ' όλο ότι είναι ψυχανθές, γιατί το άζωτο της αζωτοδέσμευσης δεν επαρκεί πλήρως για τις ανάγκες του φυτού.

Η αραχίδα επωφελείται από το υπολειμματικό άζωτο. Στην αμειψισπορά είναι καλό να προηγούνται της αραχίδας καλλιέργειες που απαιτούν σημαντικές ποσότητες λιπάσματος, γιατί αναφέρεται ότι υψηλές αποδόσεις σε σπόρο συχνά επιτυγχάνονται και όταν τα θρεπτικά στοιχεία προστίθενται στην προηγούμενη καλλιέργεια και όχι αποκλειστικά στην ίδια την καλλιέργεια της αραχίδας. Επίσης υπάρχουν έρευνες που αποδεικνύουν ότι, όταν στοιχεία, όπως το κάλιο και ο φώσφορος, λείπουν από το έδαφος, είναι προτιμότερο να μπαίνει η απαιτούμενη συνολική ποσότητα λιπάσματος για δύο διαδοχικές καλλιέργειες στην πρώτη και όχι ίση ποσότητα σε κάθε μία απ' αυτές. Η αραχίδα εάν ακολουθήσει σιτάρι, συνήθως χρειάζεται μεγαλύτερη λίπανση από το εάν ακολουθήσει καλαμπόκι ή βαμβάκι, γιατί οι τελευταίες καλλιέργειες λιπαίνονται συχνότερα.

Όταν η αραχίδα ακολουθεί μετά από σόγια ή άλλα ψυχανθή καθώς και ορισμένα λαχανικά, παρατηρούνται μεγαλύτερες απώλειες από ασθένειες. Το βαμβάκι είναι ένα καλό φυτό αμειψισποράς, η διαχείριση όμως των φυτικών του υπολειμμάτων είναι δύσκολη.




Προετοιμασία εδάφους για καλλιέργεια αραχίδας

Καλλιέργεια αραχίδας

Στην προετοιμασία του εδάφους για την καλλιέργεια της αραχίδας ιδιαίτερη φροντίδα πρέπει να αποτελεί η διατήρηση της χαλαρότητας του εδάφους στα πρώτα 10-15cm. Η επιφάνεια του εδάφους δεν πρέπει να είναι ιδιαίτερα ψιλοχωματισμένη, γιατί μπορεί να δημιουργηθρί κρούστα, η οποία δυσκολεύει το φύτρωμα. Σε κάπως βαριά εδάφη, οι παραγωγοί στις ΗΠΑ κάνουν βαθύ όργωμα για να χαλαρώσει το έδαφος, να γίνεται ευκολότερα η διήθηση του νερού κι έτσι να μειώνεται ο κίνδυνος ανάπτυξης ασθενειών. Πολλές φορές η σπορά γίνεται και σε αναχώματα (κυρίως στις έρπουσες ποικιλίες) με σκοπό την καλύτερη στράγγιση του εδάφους, τη διευκόλυνση της κατεργασίας μεταξύ των γραμμών και την ευκολότερη μηχανική συγκομιδή. Ο αριθμός των σειρών σε κάθε ανάχωμα ποικίλει ανάλογα με τα μηχανήματα (διαμόρφωση αναχωμάτων-σπαρτική) που διαθέτει ο παραγωγός. Μειωμένη κατεργασία ή ακαλλιέργεια μπορεί να εφαρμοσθεί κάτω από ειδικές συνθήκες, η επέκτασή της όμως απαιτεί πρώτα εκτεταμένο πειραματισμό, λόγω της φύσης της καλλιέργειας. Πάντως οι περισσότεροι ερευνητές αναφέρουν ότι με την παραδοσιακή καλλιέργεια οι αποδόσεις είναι μεγαλύτερες.




Σπορά αραχίδας

Εποχή σποράς

Δύο φυτρωμένοι σπόροι αραχίδας με την εμβρυακή τους ρίζα

Η σπορά της αραχίδας γίνεται την άνοιξη. Γρήγορο και ομοιόμορφο φύτρωμα επιτυγχάνεται σε θερμοκρασίες πάνω από 15oC, αν και η βλάστηση μπορεί να γίνει και σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, αλλά δυσκολεύεται και καθυστερεί η έξοδος των φυτών από το έδαφος, με συνέπεια την καταστροφή πολλών φυταρίων από έντομα και ασθένειες του εδάφους. Η πρώιμη σπορά (με ευνοϊκές συνθήκες) πλεονεκτεί της όψιμης. Για τη χώρα μας η σπορά γίνεται λίγο μετά τη σπορά του καλαμποκιού και περίπου την ίδια εποχή με τη σπορά του βαμβακιού, δηλαδή ανάλογα με την περιοχή, από μέσα Απριλίου μέχρι το πρώτο δεκαήμερο του Μαΐου.

Είδος σπόρου

Καρποί αραχίδας μέσα στο περίβλημά τους

Για τη σπορά χρησιμοποιούνται ολόκληροι λοβοί ή μόνο σπόροι μετά την απομάκρυνση των περιβλημάτων. Λοβοί μπορεί να χρησιμοποιηθούν όταν η σπορά γίνεται με το χέρι. Στη μηχανική σπορά χρησιμοποιούνται σπόροι χωρίς τα περιβλήματα, οι οποίοι φυτρώνουν γρηγορότερα και πιο ομοιόμορφα, ειδικά σε ξηρά εδάφη. Καλύτερη ποιότητα σπόρου δίνει η απομάκρυνση των φλοιών με το χέρι, η χρησιμοποίηση όμως μηχανών είναι πιο οικονομική και γι' αυτό προτιμάται. Μπορεί να γίνει και διαλογή των σπόρων ώστε η επιτυχία του φυτρώματος να είναι εξασφαλισμένη. Σπόροι μέσου μεγέθους σε κάθε ποικιλία δίνουν τα καλύτερα αποτελέσματα. Προσοχή χρειάζεται κατά την απομάκρυνση των περιβλημάτων των λοβών γιατί είναι δυνατόν να μειωθεί η βλαστική ικανότητα των σπόρων από 25 έως 75%. Το περισπέρμιο δεν πρέπει να φέρει ρωγμές από τις οποίες εισέρχονται παθογόνοι μικροοργανισμοί, στους οποίους οι σπόροι της αραχίδας είναι πολύ ευαίσθητοι. Παράλληλα όμως οι σπόροι χωρίς τα περιβλήματα αλλοιώνονται ευκολότερα κατά την αποθήκευση και προσβάλλονται συχνότερα από τα παθογόνα του εδάφους γιατί τα περιβλήματα περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες προσδίδουν στο βλαστάνοντα σπόρο αντοχή. Για αποφυγή της υποβάθμισης της ποιότητας των σπόρων συνιστάται η απομάκρυνση των περιβλημάτων να γίνεται όσο το δυνατόν πλησιέστερα προς την εποχή σποράς. Επιθυμητό είναι να χρησιμοποιείται σπόρος σποροπαραγωγής, που παρήχθη την προηγούμενη χρονιά. Ο σπόρος σποροπαραγωγής είναι εγγύηση επιτυχημένης καλλιέργειας. Όταν χρησιμοποιούνται ζιζανιοκτόνα ο σπόρος θα πρέπει να έχει μεγάλη ζωτικότητα, γιατί νεαρά φυτά που αναπτύσσονται γρήγορα υφίστανται μικρότερες ζημιές από τα ζιζανιοκτόνα. Απαραίτητη θεωρείται η επένδυση του σπόρου με εντομοκτόνα εδάφους και μυκητοκτόνα. Συνήθως χρησιμοποιούνται τα ίδια φυτοπροστατευτικά προϊόντα με εκείνα του σπόρου του βαμβακιού.

Πυκνότητα σποράς

Ο άριστος πληθυσμός φυτών εξαρτάται από την ποικιλία και τον τρόπο ανάπτυξής της, τον τύπο του εδάφους, τις βροχοπτώσεις προκειμένου για μη αρδευόμενη καλλιέργεια και κυρίως από τη δυνατότητα άρδευσης. Σε εμπορική καλλιέργεια κατά μέσο όρο συνιστώμενος πληθυσμός φυτών στις Η.Π.Α. είναι περίπου 10.000-12.000 φυτά/στρ. για μη αρδευόμενη καλλιέργεια και μέχρι 15.000 φυτά/στρ. για αρδευόμενη. Οι αποστάσεις μεταξύ των γραμμών μπορεί να κυμαίνονται από 40 έως 100cm ανάλογα με τον τρόπο σποράς και συγκομιδής. Η απόδοση για τον ίδιο πληθυσμό φυτών είναι μεγαλύτερη όταν οι αποστάσεις μεταξύ των γραμμών είναι μικρότερες. Στη μηχανοποιημένη καλλιέργεια όμως προτιμώνται οι μεγάλες αποστάσεις για την ευκολία εκτέλεσης των διάφορων εργασιών, αλλά κυρίως για την μηχανική συγκομιδή (εκρίζωση).

Ορισμένοι παραγωγοί στις Η.Π.Α. κάνουν σπορά σε δίδυμες γραμμές (18-23cm απόσταση μεταξύ των δίδυμων γραμμών), σε αναχώματα μικρού ύψους και πλάτους 91-102cm. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να αυξηθεί ο πληθυσμός μέχρι 25.000-30.000 φυτά/στρ. Οι παραγωγοί χρησιμοποιούν κυρίως αυτόν τον τρόπο στις περιοχές που παρατηρούνται προσβολές από τον ιό του κηλιδωτού μαρασμού της ντομάτας, γιατί στους μεγάλους πληθυσμούς η προσβολή μειώνεται. Πρέπει να επισημανθεί ότι η άριστη πυκνότητα σποράς για τους ορθόκλαδους τύπους μπορεί να κυμαίνεται σε κάποια όρια γιατί τα φυτά μπορούν να προσαρμόζουν ανάλογα την ανάπτυξη βλαστών, εάν υπάρχει επάρκεια υγρασίας. Στους έρποντες όμως τύπους ο πληθυσμός πρέπει να έχει καθοριστεί επακριβώς για κάθε ποικιλία, γιατί σε αραιούς πληθυσμούς τα φυτά παρουσιάζουν μεγάλη βλαστική ανάπτυξη.

Η σπορά γίνεται με ειδικές σπαρτικές μηχανές για αραχίδα, ή με τις μηχανές του καλαμποκιού, μετά από σχετική τροποποίηση. Το βάθος σποράς ανάλογα με το μέγεθος του σπόρου και την υγρασιακή κατάσταση του εδάφους είναι 4-10cm.




Λίπανση αραχίδας

Ως προς τη λίπανση που χρειάζεται η συγκεκριμένη καλλιέργεια, η αραχίδα ως ψυχανθές δεσμεύει άζωτο από την ατμόσφαιρα, όταν στο έδαφος υπάρχει το κατάλληλο ριζόβιο. Οι εκτιμήσεις για την ποσότητα του αζώτου που μπορεί να δεσμεύσει το φυτό ποικίλουν ανάλογα με την ποικιλία, το είδος του ριζοβίου και τις εδαφικές συνθήκες. Οι ερευνητές όμως συμφωνούν ότι υπό συνθήκες που ευνοούν την αζωτοδέσμευση, η αραχίδα μπορεί να καλύψει το 85-90% των αναγκών της σε άζωτο. Εφαρμογή αζώτου 2-4kgστρ. δικαιολογείται μόνο στα φτωχά εδάφη. Για την κανονική ανάπτυξη της αραχίδας χρειάζονται σημαντικές ποσότητες P και K οι οποίες χορηγούνται ανάλογα με τις ανάγκες της. Απαραίτητη είναι και η παρουσία σημαντικής ποσότητας ασβεστίου στο έδαφος κατά την ανάπτυξη των λοβών, γιατί το ασβέστιο που χρειάζεται ο σπόρος απορροφάται από το γυνοφόριο. Το ασβέστιο συντελεί όχι μόνο στην ανάπτυξη ενός υγιούς φυτού αλλά και στην κανονική ανάπτυξη των λοβών, με υψηλής ποιότητας σπόρο. Προσθήκη των υπόλοιπων θρεπτικών στοιχείων συνιστάται μετά από διαπιστωμένη έλλειψη.

Άρδευση αραχίδας

Παρ' όλο ότι η αραχίδα θεωρείται φυτό ανθεκτικό στην ξηρασία, έλλειψη νερού σε οποιοδήποτε στάδιο ανάπτυξης, πάντα προκαλεί μείωση των αποδόσεων. Οι καινούριες ποικιλίες υψηλών αποδόσεων χρειάζονται άρδευση, ιδίως στις ξηροθερμικές περιοχές με περιορισμένες βροχοπτώσεις κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όπως στη χώρα μας. Οι απαιτήσεις σε νερό (άρδευση και βροχοπτώσεις) κατά τη διάρκεια της βλαστικής περιόδου κυμαίνονται από 800 έως 1200mm, ανάλογα με την περιοχή καλλιέργειας και την ποικιλία. Οι όρθιοι τύποι είναι περισσότερο προσαρμοσμένοι στην άρδευση και πιο αποτελεσματικοί στη χρησιμοποίηση του νερού. Οι έρποντες τύποι με την άρδευση παίρνουν μεγαλύτερη βλαστική ανάπτυξη, με συνέπεια να αυξάνεται το κόστος συγκομιδής και να προσβάλλονται πιο εύκολα από τις ασθένειες.

Διακρίνονται τρεις χρονικές περίοδοι στην ανάπτυξη της αραχίδας, ανάλογα με τις ανάγκες σε νερό:

  • περίοδος πριν την έναρξη της άνθησης, τα φυτά είναι ευαίσθητα στην έλλειψη νερού, αλλά οι ανάγκες σε νερό είναι μικρές και έτσι τα φυτά μπορούν να αναπτυχθούν ικανοποιητικά και μόνο με τα αποθέματα του νερού που υπάρχουν στο έδαφος, ώστε πολλές φορές να μη χρειάζεται άρδευση,
  • άνθηση και σχηματισμός γυνοφορίων, περίοδος κατά την οποία περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού έχει ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη μείωση των αποδόσεων και
  • ωρίμανση των λοβών, περίοδος κατά την οποία τα φυτά επηρεάζονται λιγότερο από την έλλειψη νερού, οι ανάγκες όμως της καλλιέργειας είναι αυξημένες, γιατί η περίοδος αυ΄τη συμπίπτει με τους θερμότερους μήνες του έτους.

Σχετικές σελίδες

Βιβλιογραφία

  1. "Ειδική γεωργία, Σιτηρά και ψυχανθή", Δέσποινα Παπακώστα-Τασοπούλου, Καθηγήτρια Γεωπονικής Σχολής Α.Π.Θ.